#นิมฺมโลตอบโจทย์ ๑๖๓ 🤔🤔 #ถาม​ : พระ​ท่าน​สอน​ว่า​ “สังขาร​ทั้งหลาย​ไม่​เที่ยง” กับ​คำ​ที่​ฆราวาส​พูด​กัน​ว่า​…

#นิมฺมโลตอบโจทย์ ๑๖๓
🤔🤔
#ถาม​ : พระ​ท่าน​สอน​ว่า​ “สังขาร​ทั้งหลาย​ไม่​เที่ยง” กับ​คำ​ที่​ฆราวาส​พูด​กัน​ว่า​ “สังขาร​ร่างกาย” สังขาร​ทั้ง​สอง​คำ​นี้​จะ​มี​ความหมาย​เหมือน​กัน​ไหม​ครับ?

#ตอบ​ : ความหมาย​ของ​คำ​ว่า​ “สังขาร” นี้​ ก็​ต้อง​ดู​ที่​รูป​ประโยค​ จึง​จะ​ได้​ความหมาย​ที่​ชัดเจน เช่น

– ในคำ​ว่า​ “สังขาร​ทั้งหลาย​ไม่เที่ยง​”
คำ​ว่า​ สังขาร​ ในที่นี้​ จะกิน​ความหมาย​กว้าง​ที่สุด​ คือ​ หมายถึง​ สิ่ง​ปรุงแต่ง​ทั้งหมด​ ทั้งที่​เป็น​รูป​ธรรม​และ​นามธรรม​ ขันธ์​ทั้ง​ ๕​ ก็​อยู่​ใน​สังขาร​ใน​ความหมาย​นี้​ ตรง​กับ​คำ​ว่า​ “สังขตะ” หรือ​ “สังขตธรรม”

– ในคำ​ว่า​ “รูป​ไม่เที่ยง​ เวทนา​ไม่เที่ยง​ สัญญา​ไม่เที่ยง​ สังขาร​ไม่เที่ยง​ วิญญาณ​ไม่เที่ยง”
คำ​ว่า​ สังขาร​ ในที่นี้​ หมายถึง​ สภาพ​ปรุงแต่ง​ทาง​นามธรรม​ที่​มี​เจตนา​เป็น​ประธาน​ ปรุงแต่ง​ใจ​ให้​ดี​ให้​ชั่ว​ มี​ทั้ง​ที่​เป็น​กุศล, อกุศล​ และ​อัพยากฤต​(คือ​เป็น​กลาง​ๆ)​ ตรง​กับ​คำ​ว่า​ สังขาร​ขันธ์​ ใน​ขันธ์​ ๕

– ในคำ​ว่า​ “สัญเจตนา​ ได้แก่​ กาย​สังขาร​ วจี​สังขาร​ มโน​สังขาร”
สังขาร​ตามคำ​ชุด​นี้​ ก็​ยก​เอา​เจตนา​ขึ้น​เป็น​ตัว​นำ​หน้า​ เป็น​การ​จงใจ​ปรุงแต่ง​การ​กระทำ​ทาง​กาย, วาจา​ และ​ทาง​ใจ​ ตามลำดับ​ เป็น​เจตนา​ที่​แต่ง​กรรม

– ใน​คำ​ว่า​ “กาย​สังขาร​ ได้แก่​ ลม​หายใจ​เข้า​ออก, วจี​สังขาร​ ได้แก่​ วิตก​และ​วิจาร, จิตต​สังขาร​ ได้แก่​ สัญญา​และ​เวทนา”
คำ​ว่า​ สังขาร​ ในที่นี้​ หมายถึง​ สภาพ​ที่​ปรุงแต่ง​ชีวิต

– ใน​คำ​ว่า​ “ไม่​เจียม​สังขาร​เลย​ลุง”
อันนี้​เป็น​แบบ​ไทย​ๆ​ สังขาร​ หมายถึง​ ร่างกาย​

๒๗ มิถุนายน ๒๕๖๒


อ่านบน Facebook